کلاژن در ضایعات آبزیان

  16 بهمن 1392

در طی فرآوری ماهی ، مقادیر زیادی از ضایعات شامل آب و مواد جامد تولید می شوند (Morrissey et al., 2000) . ضایعات جامد، ۷۰-۵۰ % مواد خام اصلی را در بر می گیرد و بسته به فرآیند مورد استفاده ، این ضایعات مخلوطی از بخش های مختلف ، سر ، امعاء و احشا و استخوان خواهند بود (Shahidi, 1994; Bailey et al., 1989; Morrissey et al., 2000 ). به طور کلی ، پوست و استخوان گاو ، به عنوان یکی ازمنابع اصلی استخراج کلاژن و ژلاتین هستند . وقوع بیماری جنون گاوی ، منجر به ایجاد تشویش در بین مصرف کنندگان ژلاتین گاوی شده است (Shahidi, 1994 ) .در نتیجه استخوان و پوست و باله ماهی حاصل از ضایعات فرآوری آبزیان را می توان به عنوان جایگزین منابع ژلاتینی و کلاژنی مذکور در نظر گرفت . حدود % ۳۰ ضایعات فرآوری آبزیان را استخوان و پوست تشکیل می دهند که غنی از کلاژن هستند (Shahidi, 1994; Bailey et al., 1989; Morrissey et al., 2000 ). ارزش تغذیه ایی پوست، استخوان و باله ماهی نسبتاً بالا بوده و این مواد منابع مفیدی جهت صنایع تولید آرد ماهی می باشند، امروزه محققین مختلفی در دنیا بر روی جداسازی کلاژن از ضایعات ماهی مطالعه نموده اند (Shahidi, 1994; Bailey et al., 1989; Morrissey et al., 2000; Ishida & Shirai, 2001; Nomura et al., 2004; Kimura et al., 2002). Nagai(2000) عنوان داشت که در استخراج کلاژن از پوست بیرونی گونه Sepia lycidas استخراج اولیه ۲% وزن خشک کلاژن به همراه داشت و تنها یک باند آلفا ساده نشان داد و به نظر می رسید ۱ α بود و بعلاوه تعداد زیادی از زنجیره های بتنا در PSC بدست آمد. کلاژنها در اجزای تقاطعی درون و برون مولکولی ضعیف بودند.

آزمایشات نشان داده اند که حداکثر خواص ژله کنندگی و ویسکوزیته کلاژن نوع اول زمانی حاصل می شود که پوست ماهی در مجاورت هیدروکسید سدیم رقیق باشد (Gomez guillen, 2000) و ظرفیت اسید های آمینه پرولین و هیدرکسی پرولین کلاژن در ماهی سیاه و سرگوسفندی کاملا نزدیک به پایداری دمایی است همچنین کلاژن ماهیان نیمه گرمسیری پایداری دمایی زیادی پیدا می کنند (Ogawa, 2003). تحقیقات نشانگر آن است که در پوست ماهی کپور چمنی دارای گلایسین ۳/۱ به عنوان اسید آمینه اصلی و متیونین بسیار کم, تیروزین و هیستیدین مانند سایرکلاژنها می باشد و همچنین ظرفیت اسید آمینه پرولین و هیدروکسی پرولین کلاژن پوست ۱۸۶ باقیمانده بر۱۰۰۰باقیمانده میباشد (Ikoma et al., 2005). کلاژن در پزشکی برای تهیه انواع کرم ها، گاز و باندهای ویژه پانسمان و ترمیم زخم و در داروسازی برای تهیه کپسول های دارویی و قرصها مصرف می شود. کلاژن در صنایع عکاسی نیزنقش مهمی به عهده داشته و امولسیونی از نمکهای نقره می سازد که در مقابل نور بسیار حساس می باشد (Shahidi, 1994; Bailey et al., 1989; Morrissey et al., 2000; Ishida & Shirai, 2001; Nomura et al., 2004; Kimura et al., 2002). کلاژنهای ماهی به عنوان منبع چسب ماهی ارزش اقتصادی دارند ، ولی در مقادیر وسیعی تهیه نگردیده اند. کلاژن کیسه هوای ماهی به دلیل درجه بالای حلالیت آن ، شاید اولین کلاژن محلولی باشد که کشف شده است. همچنین، کلاژن کیسه هوایی ماهی خاویار هنوز به طور تجاری در تصفیه نوشابه های الکلی به کار میرود. کلاژن محلول پوست ماهی به طور وسیعی مطالعه شده است و به طور غیر معمول ۳ زنجیر اصلی آن همگی متفاوت هستند (Shahidi, 1994; Bailey et al., 1989; Morrissey et al., 2000 ). بطور کلی کلاژنهای ماهی مقدار اسید آمینه کمتری ازکلاژن های پستانداران دارند. کلاژن محلول پوست کوسه ماهی و ماهیان غضروفی نیز به دست آمده است که این نوع کلاژن ها مشابه با کلاژن مهره داران است (Nagai et al 2000) . شاید جالب ترین کلاژنی که در آبزیان کشف شده است ؛ الاستودین بوده که از پروتئین تهیه شده از باله کوسه ماهی می باشد . این پروتئین وزن مولکولی کمتری در مقایسه با اکثر کلاژنهای محلول دیگر دارد و هم چنین مقدار تیروزین و سیستئین بالایی داشته که غیرعادی می باشد. این دو اسید آمینه در تشکیل اتصال شرکت دارند، ولی این پدیده در کلاژنهای پستانداران دیده نمی شود (Morrissey et al., 2000) . ماهی هوور دم دراز یکی از مهمترین ماهی های صنعتی خلیج فارس و دریای عمان می باشد که از نظر اقتصادی برای صنعت شیلات ایران بسیار با اهمیت بوده است . در آبهای ایران در دریای عمان، تنگه هرمز و بخشی از خلیج فارس چند گونه از ماهیان تن اقیانوس هند وجود دارد که پنج نوع از آن شناسایی شده است که به نام های فارسی هوور ، زرده ، هوور مسقطی ،تن زردباله و تن پشت منقوش معروف است.

نوسنده: سمیرا هاشمی{jcomments on}

0 0 رای ها
امتیاز دهی

دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.

Top
فرآورده های شیلاتی بندرعباس