بررسی اثرات هیستوپاتولوژیکی غلظت های مختلف مس بر بافتهای آبشش، کبد و عضله ماهی بیاح

  6 تیر 1392

چکیده:

امروزه صنایع گوناگون و شیوه های نوین کشاورزی موجب وارد شدن مقادیر زیادی از ترکیبات شیمیایی مختلف و فلزات سنگین برمحیط زیست شده است. آبزیان نیز به طور طبیعی در معرض تماس با تعدادزیادی از این ترکیبات وفلزات می باشند. از آنجایی که مس می تواند دربافت های ماهیان جمع شود وباعث تغییرات وآسیب دربافت های مختلف ماهیان گردد. مطالعه حاضر جهت بررسی اثرات هیستوپاتولوژیکی غلظت های مختلف مس بر بافتهای آبشش، کبد و عضله ماهی بیاح صورت پذیرفت.

تعداد۴۰ عدد ماهی بیاح در یک گروه شاهد و ۳گروه تیمار در حوضچه های کوچک قرار گرفتند. آب گروه های تیمار به ترتیب حاوی ۱ و ۵ و۱۰ میلی گرم بر لیترسولفات مس محلول در آب بودند. نمونه ها به مدت ۹۸ ساعت در معرض ماده آلاینده قرارگرفتند. سپس هر ۲۴ ساعت نمونه گیری انجام گرفت. بافت آبشش، کبد وعضله اخذ گردید وبه روش هماتوکسیلن-ائوزین وPAS رنگامیزی و مورد مطالعه قرارگرفتند.

در بررسی بافتی آبشش سلول های اپیتلیال دچار هیپرپلازی شده و با افزایش غلظت سولفات مس میزان هیپرپلازی افزایش یافت. سلول های لاملا اولیه چروکیده شده و درسلول های کلراید تغییر شکل مشاهده گردید. در کبد نیز پدیده هایی نظیر دژنرسانس چربی، پرخونی ونکروز در غلضت های بالا مشاهده گردید. در عضله در هیچ یک از نمونه ها تغییری مشخص نگردید. به نظر میرسد مطالعه هیستوپاتولوژیکی برای تشخیض میزان آلودگی به فلز سنگین مس در ماهی کاربرد ویژه ای داشته باشد.

کلمات کلیدی: هیستوپاتولژیکی، مس، آبشش، کبد، بیاح

مقدمه:

استفاده از آبزیان به ویژه ماهیان به عنوان بخشی از منابع پروتئینی مورد نیاز به دلیل برخورداری از کالری و پروتئین بالا (۱۱ تا۲۴%)، موادمعدنی، ویتامین ها و اسیدهای چرب امگا-۳ روبه افزایش است(Amini ranjabar and Alizadeh, 1999و- Mirsenji, 2001). به نحوی که مطابق آمارهای موجود، مصرف سرانه آبزیان درجهان از۱۴ کیلوگرم در سال۱۹۹۴ میلادی به حدود۱۶ کیلوگرم در سال ۱۹۹۷ رسیده است و در ایران نیز از کمتر از۱ کیلوگرم درسال۱۳۵۷ شمسی به بیش از ۵کیلوگرم در سال۱۳۷۵ افزایش یافته است(Jafari, 2001).

متاسفانه رشد سریع جمعیت وتوسعه مراکزمسکونی، تجاری، صنعتی وکشاورزی سبب شده تا زباله های شهری، صنعتی وکشاورزی سال به سال افزایش یافته وموجب آلودگی محیط زیست انسان وموجودات آبزی گردد(Skash, 1982). از نکات قابل توجه آلودگی محصولات آبزی به فلزات سنگین است. زیرا فلزات سنگین آلاینده های پایدارهستندکه برخلاف ترکیبات آلی ازطریق فرایندهای شیمیایی یا زیستی در طبیعت تجزیه نمی شوند.

ازنتایج مهم پایداری فلزات سنگین وسعت زیستی زیاد درزنجیره غذایی می باشد. به طوری که درنتیجه این فرایند مقدار آنها درزنجیره غذایی می تواند تا چندین برابر مقدارآنها که در آب یا هوا یافت می شوند، افزایش یابند(Jill et al., 2001 و Jaffar et al.,1998 ). ماهیان به طورمدام درمعرض فلزات سنگین موجود درآب های آلوده قرار دارند؛ پذیرش فلزات سنگین توسط ماهی در اکوسیستم ها آبی آلوده متفاوت است وبه احتیاجات اکولوژیکی، سوخت وساز عوامل دیگری از قبیل شوری، سطح آلودگی آب، غذاو رسوب بستگی دارد. ماهی درزمان جذب فلزلات، آنهارا دربافت های خود جمع آوری می کند. در صورتی که انسان می تواند از طریق بافت های غذایی فلزات راجذب کندکه این میکانیسم منجر به اثرات حاد ومزمن در انسان می گردد(Sankar et al., 2006 و Dogan and Yilmaz, 2007). به نحوی که اثرات ناشی از مصرف ماهیان آلوده به فلزات سنگین در انسان اولین بار در سال۱۹۵۳ در خلیج میامانای ژاپن اتفاق افتاد. که درطول آن بیشتر از۴۳نفر ازساکنان محلی دراثرمصرف ماهی های آلوده به فلزات یک کارخانه صنعتی جان خود را ازدست داده و بیش از۷۰۰ نفر دیگرهم معلولیت های دائمی پیداکردند)۲۰۰۰(Arbi, از آنجایی که مس می تواند دربافت های ماهیان جمع شود وباعث تغییرات وآسیب دربافت های مختلف ماهیان گردد. مطالعه حاضر جهت بررسی اثرات هیستوپاتولوژیکی غلظت های مختلف مس بر بافتهای آبشش، کبد و عضله ماهی بیاح صورت پذیرفت.

مواد روش کار:

تعداد۴۰ عدد ماهی بیاح در یک گروه شاهد و ۳گروه تیمار در حوضچه های کوچک قرار گرفتند. آب گروه های تیمار به ترتیب حاوی ۱ و ۵ و۱۰ میلی گرم بر لیتر سولفات مس محلول در آب بودند. نمونه ها به مدت ۹۸ ساعت در معرض ماده آلاینده قرارگرفتند. سپس هر ۲۴ ساعت نمونه گیری انجام گرفت. بافت آبشش، کبد وعضله اخذ گردید وبه روش هماتوکسیلن-ائوزین و PAS رنگ آمیزی و مورد مطالعه قرار گرفتند.

نتایج:

در بررسی بافتی آبشش سلول های اپیتلیال دچار هیپرپلازی شده و با افزایش غلظت سولفات مس میزان هیپرپلازی افزایش یافت. سلول های لاملا اولیه چروکیده شده و درسلول های کلراید تغییر شکل مشاهده گردید. در کبد نیز پدیده هایی نظیر دژنرسانس چربی، پرخونی و نکروز در غلضت های بالا مشاهده گردید. در عضله در هیچ یک از نمونه ها تغییری مشخص نگردید. به نظر میرسد مطالعه هیستوپاتولوژیکی برای تشخیض میزان آلودگی به فلز سنگین مس در ماهی کاربرد ویژه ای داشته باشد

بحث:

در بررسی بافتی آبشش سلول های اپیتلیال دچار هیپرپلازی شده و با افزایش غلظت سولفات مس میزان هیپرپلازی افزایش یافت. سلول های لاملا اولیه چروکیده شده و درسلول های کلراید تغییر شکل مشاهده گردید. به نظر می رسد اثرات هیستوپاتولوژیکی نتایج سریع ودرستی را جهت مشخص نمودن آلودگی به فلز سنگین مس کاربرد دارد.

منابع:

۱-Amini ranjabar, Q., Alizadeh, M., heavy metals vakues measurement, cd, pb, cu, zn, in three carp fish species of fish breeding. Research and construction number 40, 41, and 42. 1378: 146-149[In Farsi].

۲- Mirsenji,M., study of heavy metal pollution effects (mercury and zink) on Caspian sea aquaculture. 4th environmental national conference, yazd medical school, 2001,: 745-736[In Farsi].

۳- Jafari,MM., fish and fish oil function in human nutrition, standard journal, number 123, 12nd year2001,: 25-27[In Farsi].

۴-F.A.O. pollution, a universal issue in industry , translator; Skash,M.R., IRAN company press, 1982,: 136-138[In Farsi].

۵- Jill C.M., Hoseph J.P.M. and Stephan D.S., Metals. In: Wallace A. (2001). Hayes, principles and Methods of Toxicology, 4th ed. Taylor and francis, philiadelphia, pp:469-683.

۶-Arbi, k., sea pollution. Translators; mohammadi, M.A., dashtaki,Z., nasgho naghsh press. 2000.42-38[In Farsi].

۷- International labor organization, encyclopedia of occupational, health, and safety, third volume, translation by deputy of work relation regulation, islmic culture and education press. 2001, 2932-2939[In Farsi].

0 0 رای ها
امتیاز دهی

دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.

Top
فرآورده های شیلاتی بندرعباس